Reactie op de Verkeersstudie Stadshart

ARS document - serie: 1996 nr: 06-96 [maart]

Aan dhr. E. Bakker (wethouder Verkeer)
Postbus 202, kamer 2279
Amsterdam

Amsterdam, 21-3-1996

In deze notitie zijn de standpunten en argumenten neergelegd van de adhoc commissie van de ARS die zich heeft gebogen over de Verkeersstudie Stadshart. De ARS levert daarmee een bijdrage aan de standpuntbepaling van het gemeentebestuur over twee onderwerpen die ter inspraak zijn voorgelegd. Het gaat daarbij om:

• Het voorstel om vooralsnog af te zien van afsluiting van de Mozes en Aäronstraat.
• Het voorstel over het verloop van het westelijk deel van de Stadshartlus, oftewel de vraag of het verkeer via de Spuistraat of de Nieuwezijds Voorburgwal moet worden geleid.

Alvorens zich over beide vraagstukken uit te spreken, gaat de commissie kort in op het grotere kader van de stadshartplannen en de functie van de stadshartlus in dat geheel.
De plannen voor het stadshart moeten de functie van de binnenstad als economisch en sociaalrecreatief centrum verbeteren. De maatregelen uit het Verkeers- en Inrichtingsplan (VIP) moeten de bereikbaarheid en de leefbaarheid verbeteren. Dit zijn de criteria waaraan maatregelen in de binnenstad moeten worden getoetst.
De studie is vooral van verkeerstechnische aard. Onvoldoende wordt daarom duidelijk in hoeverre daarmee de doelstellingen worden gehaald. De stadshartlus en de daar langs gelegen parkeergarages zijn slechts een onderdeel van een scala aan maatregelen om het niet noodzakelijke autoverkeer richting binnenstad terug te dringen. Helaas schort het op dit moment nog aan de uitvoering van die andere maatregelen. Er is nog geen systeem van parkeergarages op grotere afstand van de binnenstad, er is pas één transferium in aanbouw, Noord-zuidlijn en IJ-rail als hoogwaardige alternatieven voor de auto laten voorlopig op zich wachten en er is geen helder parkeerverwijzings- en informatiesysteem op de toevoerwegen naar en in de binnenstad.
De Verkeersstudie signaleert veel knelpunten, maar biedt voor geen van de verkeersdeelnemers structurele oplossingen. De stadshartlus zal nog regelmatig verstopt raken vanwege de beperkte capaciteit op de lus, auto's die dubbelgeparkeerd staan of door rood rijden en door laad- en losverkeer. In de handhavingsfeer valt nog het nodige te verbeteren, maar zolang de uitvoering van andere projecten op zich laat wachten zal het verkeer naar en in de binnenstad niet substantieel afnemen.

Voorstel vooralsnog af te zien van afsluiting van de Mozes en Aäronstraat.
De commissie is het er over eens dat door deze, aan de zonzijde van de Dam gelegen, straat uit de verkeerscirculatie te halen het verblijfsklimaat op de Dam aanmerkelijk kan worden verbeterd. De Stadshart-lus is echter te congestiegevoelig en een ontsnappingsroute via de Mozes en Aäronstraat is daarom vooralsnog noodzakelijk.

Het voorstel over het verloop van het westelijk deel van de Stadshartlus.
Om twee redenen spreekt de ARS zich in deze reactie niet nadrukkelijke uit voor een van de varianten van de Stadshartlus. Ten eerste omdat de commissie van de ARS niet unaniem is in zijn voorkeur. Ten tweede meent zij een bijdrage aan de standpuntbepaling te kunnen leveren door de voor- en tegen-argumenten van de varianten op een rij te zetten. Dit tevens op verzoek van de ambtelijke werkgroep en de wethouder verkeer.

De ARS geeft zijn reactie op basis van de Verkeersstudie Stadshart en op de gegevens tijdens de informatie- en inspraakavond. De ARS heeft geprobeerd beide varianten te toetsen op o.a. de criteria verbetering van de bereikbaarheid en de leefbaarheid. Niet alle vragen die er waren werden opgehelderd. Onduidelijkheid bleef bestaan over de leefbaarheid.

• Op de informatie- en inspraakavond waren de tegenstanders van de variant door de Spuistraat ruim vertegenwoordigd. Zij hebben duidelijk aangegeven welke hinder zij nu reeds ondervinden van het Stadshartlusverkeer in de Spuistraat. Omdat er weinig bewoners- en bedrijven van de Nieuwezijds Voorburgwal zich lieten horen blijft het de vraag of zij er minder moeite mee hebben wanneer de lus via de Nieuwezijds loopt of dat zij nog steeds in de veronderstelling zijn dat hoofdroute in de Spuistraat blijft.

Voor een goede afweging van beide varianten adviseert de ARS om in de eindrapportage aan te geven welke hinder bewoners en bedrijven langs beide routes zullen ondervinden wanneer de hoofdroute door hun straat gaat en om welke aantallen het daarbij gaat.

• Onduidelijkheid bleef eveneens bestaan over de milieutoets die is uitgevoerd. In de Spuistraat ligt de geluidswaarde thans tussen de 65 en 66 dBA. Bij een toename van het verkeer met 60% neemt het aantal dBA volgens berekening met 2 toe en blijft daarmee beneden de grenswaarde van 70 dBA. Omdat in het zuidelijk deel van de Nieuwezijds de hoeveelheid verkeer op dit moment relatief gering is zal, wanneer de lus via de Nieuwezijds loopt, de geluidsbelasting met meer dan 50% toenemen. De wet geluidshinder treedt dan in werking en als gevolg daarvan is het verplicht om onderzoek naar de geluidshinder te doen. Hieruit zou kunnen worden afgeleid dat, ondanks dat zowel in de Spuistraat als op de Nieuwezijds op sommige punten de geluidsbelasting tegen de 70 dBA kan oplopen, er vanwege de verschillende uitgangssituaties er in de Nieuwezijds wèl en in de Spuistraat geen geluidswerende maatregelen hoeven te worden genomen.

De ARS adviseert om in de eindrapportage de hier genoemde onduidelijkheid over de milieutoets op te helderen.

• Groot bezwaar aan de Nieuwezijds Voorburgwal varianten is de opheffing van de tramhalte bij het Spui. Op de inspraakavond is een extra variant ingebracht, waarbij er op de Nieuwezijds sprake is van trambaanverlegging. Door het fietsverkeer vanaf het Spui tot aan de Rosmarijnsteeg uit de Nieuwezijds te halen ontstaat er weer ruimte om de tramhalte bij het Spui te handhaven. Voor fietser blijft dit echter een suboptimale oplossing. Zij moeten in noordelijke richting meerijden met het autoverkeer door de Spuistraat en via de Rosmarijnsteeg op de Nieuwezijds de lus en de trambaan kruisen om via de Nieuwezijds hun weg te kunnen vervolgen.

De ARS adviseert de hier genoemde variant ook in de eindrapportage op te nemen en nader op zijn merites te onderzoeken.

• De commissie van de ARS is het er over eens dat, ongeacht welke variant wordt gekozen als hoofdroute voor het stadshartverkeer, zowel in de Spuistraat als op de Nieuwezijds het verblijfsklimaat d.m.v. herprofilering en herinrichting moet worden verbeterd. Bij het Spui lijkt dit streven minder eenvoudig te realiseren, zonder dat daarmee conflictueuze situaties ontstaan.
  Het verkeer gaat nu op twee plaatsen over het Spui. Afhankelijk van de gekozen variant gaat de hoofdstroom van het verkeer straks dwars over het Spui of langs de rand van het Spui. In het eerste geval doet dit afbreuk aan het verkeersluwe verblijfsklimaat dat met de herinrichtingsplannen voor het grootste deel van het Spui wordt nagestreefd. In het tweede geval zullen horecaondernemers niet gelukkig zijn met een verkeersstroom welke op luttele meters afstand langs hun terras gaat. Om die reden zijn de horecaondernemers begrijpelijk voor de variant via de Nwz. Voorburgwal. De hoofdstroom van het verkeer komt dan weliswaar wat verder van hun terras te liggen, maar het trottoir voor hun terras wordt ten opzichte van de huidige situatie smaller. Nu is er in het dwarsprofiel nog sprake van een relatief brede stoep (deels overigens weer in beslag genomen door terrasuitbouwen). In de varianten 2 en 3, waarbij de lus via de Nieuwezijds loopt, is een deel van het trottoir bestemd voor doortrekking van het fietspad in de Spuistraat of is ruimte nodig opdat ook touringcarbussen de draai vanaf de Nieuwezijds de Spuistraat in kunnen maken. Hier ligt een bron van conflict. Fietsers die uit noordelijke richting vanuit de Spuistraat bij het Spui komen, moeten in variant 2 over een apart fietspad verder richting Singel of in variant 3 op de rijweg tegen het verkeer in richting Singel.
  Ofschoon de bezoekers van de horecagelegenheden aan het Spui zich niet buiten het terras mogen ophouden is de praktijk tijdens warme dagen toch weerbarstiger. Horecabezoekers nemen dan het hele trottoir en soms zelfs een deel van de rijweg in beslag. Is dat het geval dan valt voor fietsers de huidige situatie te verkiezen boven de toekomstige. Nu kunnen ze nog met de stroom auto's meerijden. Daarvoor willen horecabezoekers nog wel aan de kant gaan. Met een apart fietspad is dat minder waarschijnlijk en zal de doorgang met veel bellen moeten worden afdwongen.
  De ARS adviseert om in de definitieve uitwerking met de mogelijk conflictueuze situaties op het Spui rekening te houden en deze d.m.v. herinrichtingsvoorstellen of voorstellen voor een strikte naleving van de terrassenverordening op te lossen.
  

Argumenten bij de route via de Nieuwezijds Voorburgwal met trambaanverlegging:

• De Nieuwezijds Voorburgwal heeft een breder profiel en is daardoor beter geschikt om het verkeer op de stadshartlus te verwerken.
• Door het bredere profiel oogt de Nieuwezijds visueel als een logisch onderdeel van de stadshartlus. Het draagt ertoe bij om het systeem van de lus + garages transparant te maken.
• Door het bredere profiel is de geluidsbelasting aan de gevels mogelijk lager dan in de Spuistraat.
• De Stadshartlus voert direct langs de parkeergarage de Kolk.
• Het verblijfsklimaat in met name het zuidelijk deel van de Spuistraat wint aan kwaliteit bij een route via de Nieuwezijds Voorburgwal.
• Bij een route via de Nieuwezijds Voorburgwal heeft het doorgaande verkeer geen hinder van het laad- en losverkeer in de Spuistraat.
• De parkeercapaciteit in de Spuistraat wordt niet in een keer met 200 plaatsen teruggebracht.

Kanttekening: Ook bij een hoofdroute via de Nieuwezijds blijven maatregelen in de Spuistraat noodzakelijk. De kans op stagnatie door laad- en losverkeer blijft bestaan. Zonder het aantal parkeerplaatsen terug te brengen zal het moeilijk zijn om in de Spuistraat een aantrekkelijk verblijfsklimaat te creëren. Er moet een oplossing worden gevonden voor het verkeer dat vanaf de Spuistraat zuid richting Raadhuisstraat wil. Volgens het huidige circulatievoorstel zou dat nu via de Dam moeten.

Argumenten bij de route via de Spuistraat:

• De route van de stadshartlus moet helder zijn. Dit betekent bij voorkeur geen parallelle routes en geen omleidingen achter het Paleis en het Telecomgebouw. Doordat de ingang van de garage Kolk aan de Nieuwezijds en niet aan de Spuistraat ligt is er bij de variant via de Spuistraat wèl sprake van omleidingen en parallelle routes. Dit maakt de lus weliswaar minder transparant, maar daarentegen wordt het verkeer op het noordelijk deel van de lus - direct vanaf het Hekelveld - over twee routes verdeeld waardoor de kans op stagnatie op de lus geringer is.
• In zuidelijk deel van de Nieuwezijds Voorburgwal dragen de daar aanwezige monumentale bomen bij aan het lommerrijke karakter van het verblijfsklimaat. Gevreesd moet worden voor de kwaliteit van deze bomen wanneer de hoofdroute via de Nieuwezijds loopt.
• Het Spui, volgens de herinrichtingsvoorstellen een aaneengesloten gebied van Kalverstraat tot Spuistraat, wordt niet dwars doorsneden door de hoofdroute van de stadshartlus.
• Na herprofilering wordt de parkeerstrook in de Spuistraat omgezet in een servicestrook. Het laden en lossen geeft dan geen hinder meer en het verblijfsklimaat in de straat verbetert.
• De tramrails hoeven alleen te worden verlegd tussen het Spui en het Koningsplein.
• De veel gebruikte halten Koningsplein en Nieuwezijds Voorburgwal/Spui blijven elk afzonderlijk gehandhaafd.
• Fietsverkeer in zuid-noordrichting op de Nieuwezijds Voorburgwal blijft mogelijk.

drs. F. van de Ven (voorzitter)
drs. B.B.J. Huls (secretaris)