Advies over het voorontwerp Stedebouwkundig Programma van Eisen voor de Oostelijke Handelskade
ARS document - serie: 1996 nr: 16-96 [augustus]
[download dit document][inhoudsopgave] [samenvatting] [aanbevelingen]
INHOUDSOPGAVE
- INLEIDING
- PROBLEEMSTELLING
- HET STEDEBOUWKUNDIG CONCEPT
- De hoofdfuncties en logistieke afstemming
- Openbare Ruimte en de verbindingen naar de binnenstad
- De IJ-weg en de IJ-tram
- De hoofdvorm voor de Kop en de Kade
- UITWERKING VAN DE KOP van de OOSTELIJKE HANDELSKADE
- Passagiersterminal (IPTA)
- Cultuurcluster versus cultuurstrip
- Busterminal en parkeerbehoefte
- Het Zouthaventje
- ONTWIKKELINGSMOGELIJKHEDEN
- Sloop of behoud bestaande gebouwen
- Woon-werk combinatie met kansenzones
- Havenfuncties: IJ-haven als havenbekken
- FINANCIËLE ONDERBOUWING
SAMENVATTING
| De ARS reageert met dit advies op het voorontwerp Stedebouwkundig Programma van Eisen (SPvE) voor de Oostelijke Handelskade (OHK). Binnen het SPvE moeten nog een aantal deelstudies worden verricht, met name voor de kop waar de Cultuurcluster en de Passagiersterminal (IPTA) zijn gesitueerd. Deze functies drukken nu programmatisch een zwaar stempel op de ontwikkeling van het gebied. Daarnaast is nog onderzoek gaande naar de IJ-tram en de IJ-weg. De ARS constateert dat er nog te veel losse einden zijn om het SPvE als de accolade te zien die zicht geeft op de toekomst van de OHK. De ligging van de OHK nabij de binnenstad en het Centraal Station maakt dat het gemengd binnenstadsmilieu voortgezet moet worden in het programma voor de OHK. Het OHK-gebied heeft bijzondere kansen vanwege de bestaande infrastructuur zoals de haven, maar ook door de pakhuizen met hun bewoners en gebruikers. De ARS waarschuwt er voor deze potenties niet af te breken door het nastreven van een maximaal aantal woningen vanwege de Vinex-opgave. Volgens het SPvE komen er vanaf de Kop achtereenvolgens: een cultuurcluster met horeca, daarnaast de IPTA met hotel en onder het geheel een busterminal. Door deze indeling komt het cultuurcluster nogal geïsoleerd te liggen van de rest van de OHK. Verder oostwaarts tot de Java-brug komt bedrijvigheid, informele cultuur en horeca. Ten gevolge van de geluidscontouren kan pas in het oostelijk deel worden gedacht aan de woonfunctie. Door deze claims ontstaat een sterke opdeling in niet-wonen en wonen waardoor een cultuurroute niet tot stand kan komen. Het blijkt vooral de geluidscontour van de IPTA te zijn die een intensief gemengd stedelijk milieu van wonen, werken en cultuur over het gehele gebied in de weg staat. Wanneer op een andere manier met deze geluidscontour zou worden omgegaan maakt de nagestreefde aansluiting op het binnenstadsmilieu een reëlere kans. Om de eenzijdigheid tegen te gaan doet de ARS de suggestie om in het westelijk deel te komen tot een concentratiepunt van overslag, overstap, foerageer- en winkelvestiging. Dit kan voor een efficiënte verkeersafwikkeling zorgen. Als aanloop- en ontmoetingspunt dat dag en nacht open is, zal het ook een stimulans voor de stedelijke sfeer en sociale controle betekenen. Een aantal gunstige ontwikkelingen om tot een stedelijk milieu te komen doet zich reeds voor in het gebied. Denk aan de woon-werkcomplexen als Vrieshuis Amerika en Wilhelmina. Er is sprake van een groeiende jongerencultuur en bijbehorende havenactiviteiten. Deze bestaande initiatieven in het gebied zorgen als vanzelf voor continuïteit en kunnen verder worden ontwikkeld. Met het oog hierop vindt de ARS het onjuist dat, op grond van de huidige gegevens, wordt voorgesteld het Vrieshuis Amerika te slopen. Dit is het enige gebouw waar al toneel-, muziek- en bewegingsevenementen worden georganiseerd. Haal je dat gebouw weg dan valt de stedelijke samenhang qua beeld en functie in elkaar. |
AANBEVELINGEN
- Op alle mogelijke manieren trachten de dreigende segmentering in een woon en een niet-woon-gedeelte tegen te gaan, om daarmee een gemengd stedelijk milieu veilig te stellen.
- De culturele voorzieningen op de OHK zo veel mogelijk gespreid over de gehele lengte van het plangebied situeren. Streven naar een culturele routing in plaats van de geclusterde opzet.
- De normen vanwege geluidshinder van de schepen voor de IPTA zodanig interpreteren dat er meer mogelijkheden tot functiedifferentiatie ontstaan.
- Een lichte verschuiving van de IPTA naar het uiteinde van de kop overwegen.
- Inspelen op mogelijkheden die in ontwikkeling zijn zoals 'kansenzones' en 'regelluwe gebieden'.
- Op het westelijk deel van de OHK een concentratiepunt tot stand brengen waarin voor de diverse gebruikers activiteiten bijeen worden gebracht zoals overstappen, bevoorraden, winkelen en ontmoeten. Hiermee worden ook allerlei inefficiënte verkeers- en transportbewegingen voorkomen.
- Breng de OHK in relatie met de ontwikkelingen in de aangrenzende gebieden en behandel het gebied rond de IJ-haven als één bij elkaar horend havenbekken. Dit vereist afstemming, zowel functioneel als qua schaal en vorm. Het gaat met name om de relaties met de Kop van het Java-Eiland en met het gebied De Rietlanden.
- De IJ-weg vraagt meer aanliggende functies en een uitgekiende inrichting wil het een boulevard met een zekere verblijfsfunctie zijn.
Een noordelijke ligging van het tracé voor de IJ-tram zal een gebruiksvriendelijker oplossing opleveren. - Voor een succesvolle aansluiting met de binnenstad moeten de verschillende wandel-/looproutes duidelijk begeleid worden en zekere verblijfsmogelijkheden bezitten. Deze routes zullen een krachtige uitstraling moeten krijgen. Sociale veiligheid en openbaarheid zijn essentieel. Het gaat om:
- De route langs het IJ, van de Kop van de OHK naar de achterzijde van het CS;
- De route langs de Oosterdoksdoorgang onder de viaducten door naar de Dijksgracht;
- De brug vanaf de Dijksgracht over het Oosterdok naar het stationsplein en Science Centre.
- Het parkeren moet in een totaalpakket van oplossingen worden afgewogen:
- Er moet gekeken worden naar de bijdrage die een transferium kan leveren aan bezoekersparkeren.
- Mogelijk lost dubbel grondgebruik in het spoorwegtalud (een deel van) het busparkeren op.
- Het parkeren in de plint van de gebouwen vraagt om uitgekiende aansluitingen.
- De kosten voor parkeervoorzieningen mogen niet uitsluitend aan het gebied worden toegerekend.
- Vooral 24-uurs toegankelijke publieksvoorzieningen zullen deze kop sociale veiligheid geven.
- Met vista's moet duidelijk worden welke zichtlijnen mogelijk in gevaar komen ten gevolge van de bebouwing van de Kop van de OHK. Voor het gehele OHK-gebied gaat het enerzijds om het tegen gaan van het dichtzettten van belangrijke doorzichten en anderzijds om door zichtbaarheid een signaal van herkenning teweeg te brengen.