Contact Stad-Forum

In 2011 is Stad-Forum opgericht. Stad-Forum is een nieuw en onafhankelijk podium in Amsterdam voor gesprekken over ruimtelijke vraagstukken in de stad.

www.stad-forum.nl
info@stad-forum.nl

 

Advies over de Toekomstverkenningen Amsterdam

ARS document - serie: 1999 nr: 99-04 [januari]

[download dit document]

[inhoudsopgave] [samenvatting] [aanbevelingen]

INHOUDSOPGAVE

  1. BEVOLKING EN WONEN
    1. De invloed van de woningvoorraad in stad en regio op de bevolkingssamenstelling
    2. Het woonperspectief
    3. Verhouding Vakdebat en Aanvulling
  2. KNOOPPUNTEN EN INFRASTRUCTUUR
    1. De opgave voor knooppuntontwikkeling
    2. De inrichting van knooppunten
    3. Het beheer van een knooppunt
    4. Verhouding Vakdebat en Aanvulling
  3. GROEN EN STAD
    1. Bedreigingen
    2. Ontbreken van een visie
    3. Keuzen
    4. Inbedding in ruimtelijk beleid
    5. Ideaalbeeld
    6. Verhouding Vakdebat en Aanvulling
  4. LOCATIE VAN ECONOMISCHE FUNCTIES
    1. Mondiale ontwikkelingen
    2. De regio Amsterdam
    3. Verhouding Vakdebat en Aanvulling
  5. SLOTOPMERKINGEN

SAMENVATTING

  Als bijdrage aan het onderzoekstraject Toekomstverkenningen Amsterdam heeft de ARS een Vakdebat georganiseerd. Op een aantal thema's van het Vakdebat zijn daarna uit de ARS nog Aanvullingen gekomen. Vakdebat en Aanvullingen hebben de ARS meer kennis opgeleverd voor de toekomst van Amsterdam en omliggende regio, vooral op het gebied van het wonen en de stedelijke economie, plus inzicht in de middelen om tot een gewenste en gefaseerde ordening van de ruimte te komen.
Voor die kennis was vooral inzicht in concentratie en deconcentratie ten opzichte van de stad van belang. Beide doen zich zowel voor bij het wonen, de bevolking als de economie.
De stedelijke regionale economie is naar aard en locaties voortdurend in beweging. Uit Vakdebat en Aanvullingen komt naar voren dat er nog steeds belangrijke op de stad gerichte krachten werkzaam zijn die met de juiste middeleninzet versterkt kunnen worden, zoals de z.g. communicatie- en kenniseconomie, die een breed veld van managementconcentraties tot aan advisering op vele gebieden beslaat. De vele onderlinge samenhangen en de behoefte aan een hoge stedelijke kwaliteit werken agglomererend en kunnen Amsterdam tot een metropool van internationale allure maken.
Het Vakdebat noemt als middel om deze concentrerende beweging te ondersteunen, in de eerste plaats Schiphol. In feite gaat het om de vernieuwing en in sommige opzichten herlocatie van luchthavenfuncties in de Haarlemmermeer. In ARS-verband is daarover eerder een duidelijk advies uitgebracht.
In de Aanvulling op het Vakdebat is er nog op gewezen dat Amsterdam en Schiphol attenter moeten zijn op de ontwikkeling van een net van Hoge Snelheidslijnen waar stad en luchthaven als spinnen in een web zitten. Voorfinanciering wordt hierbij aanbevolen.
In het Vakdebat is, naast Schiphol, vooral gewezen op de zeehaven en de daarmee verbonden distributie en industrie. Juist de distributie en industrie vertonen een t.o.v. de stad deconcentrerende tendens. De elementen zeehaven en kennisontwikkeling kunnen deze belangrijke economische potenties aan de regio binden. Voor de werkgelegenheid zijn ze van groot belang.
Schiphol en Zeehaven zijn grondslagen voor de stedelijke economie maar een belangrijk bindmiddel is ook de stad zelf. Investeren in de stad is en blijft een opgave tot behoud van de stedelijke kwaliteiten.
De Aanvulling op het Vakdebat noemt een t.o.v. de stad deconcentrerende beweging in economisch opzicht: Het gaat om distributie en industrie die vanwege het afzetgebied het midden of de randen van het land opzoeken. Actueel is een corridorontwikkeling langs hoofdassen van rail en weg. De ARS vindt het onjuist als deze corridors verworden tot een ordeningsprincipe. Het is beter te kiezen voor knooppuntontwikkelingen dan voor een ruimtevretende bandontwikkeling.
Ook bij de bevolking en het wonen zijn het opnieuw concentratie en spreiding die de toekomst zullen bepalen. In het Vakdebat maar vooral door belangrijke Aanvullingen daarop is erop gewezen dat er bij bevolking en wonen vooral deconcentrerende krachten werkzaam zijn, die de volle aandacht van de stad moeten hebben.
De grote en omvangrijke spreiding van het wonen rond de stad wordt in hoofdzaak veroorzaakt door de mogelijkheden van veelzijdige bereikbaarheid per auto en het daarop inspelend woningaanbod, maar daarnaast ook door een tekortschietende Amsterdamse woningmarkt.
Toch zijn er ook krachten die een concentrerend effect hebben. Het eerste effect komt voort uit het feit dat de werkgelegenheid vooral in de stad en de directe omgeving is te vinden. Voor mensen die over een beperkt tijdsbudget beschikken, zoals tweeverdieners, is nabijheid van werk en voorzieningen belangrijk. Daar komt nog bij dat een hoogwaardig stedelijk milieu een veel gezocht goed is. Daarmee is de opgave voor de stad getekend: Speel in op de concentrerende krachten van de woningmarkt door een omvangrijke vernieuwing van de woningvoorraad met behoud van de stedelijke kwaliteiten.
De ongerichte regionale bevolkingsspreiding is een veel moeilijker aan te pakken vraagstuk. In het Vakdebat is erop gewezen dat het onverstandig is om in een wijde omgeving rond Schiphol aan woningbouw te denken.
De Noord/Zuidlijn is genoemd als stuurmiddel voor meer woningen - d.w.z. intensivering - in Amstelveen, Amsterdam-Noord en Zaanstreek. Heel belangrijk voor de regio is Almere, waarbij hoort de ontwikkeling van extra infrastructuur.
In de Aanvullingen wordt de nadruk gelegd op stationslocaties als knooppunten en preferente vestigingsplaatsen. Kwaliteit voor de reizigers kan door gericht beleid samenvallen met stedebouwkundige kwaliteit.
Voor de toekomst van Amsterdam is een veelzijdige kwaliteitssprong nodig om te groeien van 'Compacte Stad' naar 'Complete Metropool'. Het accent moet liggen op de kwaliteit van economische locaties, woningen en infrastructuur, samenhangend met een hoogwaardig stedelijk milieu. Het groen in stad en ommeland moet mee in die kwaliteitssprong.


AANBEVELINGEN

  1. Veiligstelling van de luchthavenfunctie van Schiphol.
  2. Verdere ontwikkeling van de zeehaven met distributie- en industriële functies.
  3. Ontwikkel Amsterdam-Schiphol versneld in een net van HSL-verbindingen.
  4. Bij voorrang vernieuwing van de Amsterdamse woningvoorraad in een stedelijk milieu van hoge kwaliteit.
  5. Aandacht voor de gewenste internationale allure van bedrijvenlocaties in de verscheidenheid van duur en goedkoop (broedplaatsfunctie). Nodig is een versnelling van de beschikbaarheid.
  6. Bij 3, 4 en 5 is voorfinanciering nodig om de gewenste kwaliteitssprong in internationaal verband te maken.
  7. De stedelijke kwaliteit heeft als onderdeel het groen in stad en regio. Investeringen hierin zijn onderdeel van de gewenste kwaliteitssprong.
  8. Knooppuntontwikkeling is vereist bij halten van het openbaar vervoer en trefpunten van rail en weg. Dit moet leiden tot ontwikkelingszones voor meerdere functies in de stad binnen de ringbaan en voorts tot verdichtingszones voor het wonen in de stadslobben en de regio.
  9. Waar knooppunten van infrastructuur worden ontwikkeld dient tegelijk de mogelijkheid van het beheer te worden aangegeven.
  10. Gebruik de Noord/Zuidlijn als intensiverings- en ontwikkelingsmiddel in de Binnenstad, Amstelveen, Amsterdam-Noord en Zaanstreek.
  11. Zet een nieuwe ontwikkelingslijn op in de richting Almere met een raillijn via het IJ-meer.
  12. Een sterke bestuurlijke regiefunctie is nodig. In een Provinciaal kader zullen coalities tussen gemeenten deze taak moet krijgen. De Toekomstverkenningen zullen hiervoor de planologische basis moeten leveren.