Brief over het Centrumgebied voor Amsterdam Nieuw-West
ARS document - serie: 2007 nr: 11-07 [juni]
| Aan | Bestuur en Raad van Stadsdeel Osdorp |
| CC | van B&W en Gemeenteraad van Amsterdam |
| Datum | 20 juni 2007 |
| Betreft | Centrumgebied voor Amsterdam Nieuw-West |
Geachte heer / mevrouw,
De Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling (ARS) heeft kennis genomen van het Vernieuwingsplan Centrum Amsterdam Nieuw West (CANW), zoals goedgekeurd door het stadsdeel Osdorp. Met enige verwondering heeft de ARS geconstateerd dat de daarna ontwikkelde Uitwerkingsplannen voor deelgebieden vaak een afwijkende invulling te zien geven. De directe aanleiding voor deze reactie is het meest recente deelbesluit om het nieuw te bouwen stadsdeelkantoor aan de oeverzijde van de Sloterplas te situeren. De ARS adviseert u dit besluit in heroverweging te nemen. Tevens reageert de ARS op een aantal andere hoofdpunten uit de vernieuwingsplannen.
1. Respectvol omgaan met hoofdstructuren Westelijke Tuinsteden
De kwaliteit van de hoofdstructuren van de Westelijke Tuinsteden is evident. Verwaarlozing en slijtage vormen een grote bedreiging voor deze kwaliteit. Maar de grootste bedreiging vormen de incidentele vernieuwingsplannen, die allemaal op een andere manier gebruik maken van deze structuren. Een goede vernieuwing benut juist bestaande elementen en geeft deze een nieuwe toekomst.
Bij ieder vernieuwingsplan zou daarom het uitgangspunt moeten zijn dat het plan de kwaliteit van de bestaande hoofdstructuren versterkt. Parasiteren op de bestaande kwaliteiten levert op de korte termijn vooral financiële voordelen op, maar zal op langere termijn leiden tot een enorm kwaliteitsverlies van de Westelijke Tuinsteden.
Voor het Centrumgebied adviseert de ARS niet te parasiteren op de oevers van de Sloterplas, maar de relatie tussen centrum en plas juist te verbeteren. Het pas gerealiseerde Rondje Sloterplas is hier een goed voorbeeld van. Geef dit voldoende oeverruimte en leg het geen belemmeringen op door bebouwing. Tast ook de hoofdstructuren niet aan met bebouwing. Bouw dus geen torens in het profiel van de grachten. Verwijder geen belangrijke ontsluitingsroutes en respecteer de rooilijnen langs de lange lijnen van West.
2. Heroverweeg besluit situering nieuw stadsdeelkantoor
In het meest recente deelbesluit is ervoor gekozen om het nieuwe stadsdeelkantoor in het Sloterpark op het groene schiereiland aan de Sloterplas te situeren. Dit besluit heeft de ARS verrast, temeer omdat dit in de vorige raadsperio-de geen optie was. We betreuren het dat door deze situering het openbare karakter van de oevers wordt aangetast.
Het Sloterpark is dringend toe aan renovatie en aan een verbetering van de gebruiksmogelijkheden. Het zou de allure moeten krijgen van een stadspark dat geliefd is bij alle inwoners van Parkstad én bij Amsterdammers van buiten dit stadsdeel. Een kantoor - alleen van het stadsdeel Osdorp! - past door zijn bouwvolume en overwegend besloten karakter niet in de sfeer van het stadspark. Het zou wél een goede aanvulling zijn voor het winkelgebied rond het Osdorpplein.
De ARS adviseert eerst zo spoedig mogelijk een visie over de westelijke oever van de Sloterplas uit te brengen, waarin de landschappelijke en stedebouwkundige kaders worden vastgelegd. Daarna kan pas zinvol aan deelinvullingen worden gewerkt. In relatie met de plas gaat het er vooral om het belang van de doorgaande openbare parkoever op stedelijk niveau zwaarder te laten wegen dan het lokale belang van het stadsdeel Osdorp.
3. Gebruik sociaal-maatschappelijke krachten en eigen identiteit
Te vaak wordt vernieuwing gezien als het aantrekken van nieuwe bevolkingsgroepen in plaats van het faciliteren van de ontplooiing van de eigen bevolkingsgroepen. En juist daarin ligt een grote kracht opgesloten voor de Westelijke Tuinsteden. Weinig stadsdelen in Amsterdam kennen zo'n diverse en gemengde bevolkingsopbouw, die bijzonder veel voorzieningen met elkaar deelt. Deze emancipatoire kracht van de bevolking verdient het om versterkt te worden.
Maak ook meer gebruik van de unieke kwaliteiten van dit gebied. Benut de potentie van de markt, de Meervaart, het Stadspark en de Sloterplas en stimuleer kleinere sociaal-culturele initiatieven.
Voor het Centrumgebied constateert de ARS dat bij de ontwikkeling nogal eenzijdig wordt ingezet op een generiek profiel met grote trekkers. Om zich te kunnen onderscheiden van andere regionale winkelcentra in Amsterdam, zouden de niches en unieke kwaliteiten van dit gebied beter kunnen worden benut. Horeca, ontmoetingsplekken en kwalitatieve winkels zijn de grote ontbrekende factoren in Osdorp en heel West. Geef de markt de ruimte om deze van onderop te ontwikkelen. Kies niet alleen voor formules en franchise. Kies ook voor de kleine schaal, met avonturiers en experimenten. Die geven het gebied kleur en betekenis, die maken uw centrum specifiek Osdorp.
4. Maak haalbare plannen die geen hypotheek op toekomst leggen
Gezien de minimale financiële ruimte in de herstructurering van de Westelijke Tuinsteden verdient het aanbeveling dat ieder plan af is als het opgeleverd wordt. Nu voorsorteren op mogelijke wensbeelden die nog niet zeker zijn en nog niet financieel zijn geborgd is uiterst riskant. Dit levert een stad op die uiteenvalt in losse fragmenten die verwijzen naar grootse dromen die nooit volledig gerealiseerd zijn. Kies daarom voor een overzichtelijke fasering met haalbare doelstellingen en beperk structurele ingrepen die in meerdere plangebieden en plantermijnen gerealiseerd moeten worden. Beperk ook het aantal fronten waarop ontwikkeld moet worden. Probeer niet iedere keer het wiel opnieuw uit te vinden, maar bouw verder aan ontwikkelingsrichtingen die al ingezet zijn.
De ARS vraagt aandacht voor de volgende inhoudelijke punten over de ons voorgelegde plannen voor het Centrumgebied:
Deze plannen vergen een enorme investering, waarvan het nog maar de vraag is of hier wel enige opbrengsten tegenover staan. Het gevaar dat dit project strandt en alleen maar een halve vijver oplevert is bijzonder groot. Tegelijkertijd rijst de vraag waarom er zo wordt ingezet op deze gracht terwijl het prachtige water van de Sloterplas en de Hoekenesgracht vrijwel onzichtbaar blijven in de plannen. Met de laatste vernieuwingsoperatie is de eerste stap naar de Sloterplas gezet. De winkelroute en de shopperhal zijn een goede start. Pak deze ontwikkelingsrichting op en versterk deze. Dit kost minder, heeft minder afbreukrisico en levert minstens zoveel toegevoegde waarde op voor het centrum als geheel. Begin waar het makkelijk kan. Kijk later of de gracht echt nog nodig is. Nu wordt de ontwikkeling van het centrum van de Westelijke Tuinsteden opgehangen aan de sloopplanning van drie woonhoven van een woningbouwcorporatie!
AANBEVELINGEN
- Ontwikkel eerst een visie op de westoever van de Sloterplas voordat besluiten worden genomen over deelinvullingen zoals de bouw van het stadsdeelkantoor.
- Sluit aan op de emancipatoire kracht van de bevolking en de unieke kwaliteiten die al in het gebied aanwezig zijn.
- Streef naar continuïteit in de planvorming en leg geen hypotheek op weer een andere toekomst.
Met vriendelijke groet,
Mw. drs. E. Eshuis
(voorzitter)
Dhr. drs. H.C. Grünhagen
(secretaris)