Brief over Investeringsbesluit Het Nieuwe Stadionplein
ARS document - serie: 2007 nr: 13-07 [augustus]
| Aan | Dagelijks Bestuur en Raad van Stadsdeel Oud-Zuid College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam Gemeenteraad van Amsterdam |
| Datum | 30 augustus 2007 |
Geachte heer / mevrouw,
De Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling (ARS) is verheugd dat het Stadsdeel Oud-Zuid er in het Investeringsbesluit Het Nieuwe Stadionplein voor heeft gekozen om het 'best denkbare plein' op deze belangrijke plek in Amsterdam te krijgen. Dit lijkt op hoofdlijnen te gaan lukken. De ARS doet in deze brief enkele aanbevelingen om de haalbaarheidkansen van dit plan te vergroten.
HET SCHETSONTWERP
Aan de basis van het Investeringsbesluit ligt een door bureau OMA gemaakt Schetsontwerp. Onder het motto 'van parkeren naar verpozen' is het oude plein een kwartslag gedraaid. Tegenover het Olympisch Stadion ontstaat zo een nieuw Stadionplein, ongeveer zo groot als de Dam, met de functie van ontmoetingsplein voor buurt en stad.
In het plangebied komen nog twee nieuwe pleinen en een park, elk met een eigen karakter: aan de zuidkant van het Stadionplein een rustig buurtplein, aan noordkant een verkeersplein met bomen en in de Van Tuyll-as een rustig park.
Deze verblijfsruimten worden van elkaar gescheiden door drie nieuwe gebouwen: een Noordblok, een Zuidblok en een Cultuurgebouw. Het Noordblok begrenst het verkeersplein en is een groot rechthoekig gebouw met een binnenruimte bovenop een parkeergarage. Het Zuidblok is smaller en schermt het daarachter gelegen buurtplein af van het nieuwe Stadionplein. Het Cultuurgebouw komt tussen het park en het nieuwe Stadionplein en moet dé blikvanger van het gebied worden. Een bijzondere eis die aan dit spectaculaire gebouw wordt gesteld is de transparante vormgeving, waardoor vanaf de Van Tuyll-as het Stadion en de Marathontoren zichtbaar blijven.
Het verheugt de ARS dat met dit schetsontwerp een antwoord is gevonden op de impasse rondom de planvorming voor het Stadionplein.
Vooral de stedebouwkundige opzet waarbij het plein een kwartslag wordt gedraaid, vindt de ARS overtuigend: er wordt daarmee goed ingespeeld op de Van Tuyll-as en het Olympisch Stadion. In de verdere bouwkundige uitwerking en invulling ziet de ARS duidelijk de hand van de architect. Dit maakt de ARS nieuwsgierig naar de vertaling in de stedebouwkundige randvoorwaarden en de koppeling naar functies.
ONTKOPPELING FUNCTIES
De functies zijn in het Investeringsbesluit per gebouw toebedeeld: wonen in het Noordblok, een hotel in het Zuidblok, publieksgerichte functies in de plinten van beide gebouwen en een nog onbekende functie met een openbaar karakter in het Cultuurgebouw.
Het toekennen van functies aan de specifieke gebouwen brengt risico's met zich mee, zeker wanneer die functies nog niet zeker zijn. Om die reden adviseert de ARS de functies te ontkoppelen van de gebouwen en aan het hele plan toe te delen. De flexibiliteit voor de invulling wordt dan vergroot en het financiële risico verkleind. Voor de ontwikkelende partijen wordt daarmee de mogelijkheid opengelaten, afhankelijk van de marktontwikkelingen, het best denkbare en afzetbare concept te realiseren.
HET CULTUURGEBOUW
Vooral het optimisme over de invulling van het Cultuurgebouw deelt de ARS niet. Wij zijn er niet van overtuigd dat op deze plek een bijzonder gebouw zou moeten komen. Dit gebouw is niet noodzakelijk voor het accentueren van de gewenste poortfunctie voor de stad. Bovendien doorbreekt een gebouw op deze plek het basisprincipe uit Berlage's Plan Zuid van aaneengesloten open ruimtes.
Voor de gewenste uitstraling van het Nieuwe Stadionplein is de ambitie om een passende functie in de 'hoge' cultuur te verkrijgen zeer nastrevenswaardig. Gezien de concurrentie van de Zuidas, maar ook van het Stadion zelf, is het echter de vraag of die functie met dit gebouw wordt gevonden. Daarmee dreigt het Cultuurgebouw de achilleshiel van het plan te worden.
VAN PARKEREN NAAR VERPOZEN?
De ARS is er niet van overtuigd dat 'verpozen' het hoofddoel van het plein moet zijn. Het Stadionplein heeft, in de hoedanigheid van 'moderne stadspoort', vooral een symbolische functie als entree naar de stad. De inrichting en uitstraling van het plein zullen hierop moeten aansluiten.
Naast de stedelijke functies die op en rond het plein gedacht zijn, ziet de ARS ook mogelijkheden voor meer buurtgerichte pleinvoorzieningen als een basketbalveldje of andere speelactiviteiten.
Het motto 'van parkeren naar verpozen' is in het Investeringsbesluit niet overtuigend uitgewerkt. Het verpozen zou vooral óp het nieuwe Stadionplein moe-ten plaatsvinden, waar publieksgerichte functies komen. De grootste publiekstrek-ker, de supermarkt, komt echter samen met een parkeergarage onder de grond, waardoor er voor de bezoekers daarvan straks geen noodzaak is om op het nieuwe Stadionplein te vertoeven.
Ook de concurrentie van de andere verblijfsruimten in het plangebied zal de aantrekkingskracht van het Stadionplein op de proef stellen. De vraag is of er niet te veel pleinruimten in het gebied zijn opgenomen. Vooral de noodzaak van het buurtplein aan de zuidkant van het Stadionplein is twijfelachtig. Wij adviseren daarom deze openbare ruimte bij het Zuidblok te betrekken, zodat het mogelijk wordt in dit blok ook een binnenruimte op te nemen.
CONCLUSIES
Er ligt een wervend plan dat recht doet aan de belangrijke plek die het Stadionplein in de stad inneemt. De oost/west-oriëntatie voor het nieuwe plein is een goede keus. Echter het doorsnijden van deze as door een, zij het transparant, Cultuurgebouw vindt de ARS geen goed idee. Ook zonder dit gebouw blijft het plan overeind.
Om de haalbaarheidskansen te vergroten adviseren wij pragmatisch om te gaan met het toekennen van functies aan de gebouwen en de interpretatie van bebouwingsregels. Bij een duidelijk omschreven kader van de gewenste hoofdvorm samen met een realistisch programma, kan er een prima gefaseerd te realiseren plan ontstaan.
De wijze waarop invulling wordt gegeven aan het begrip 'verpozen' overtuigt ons niet. Er is te veel openbare ruimte in het plan opgenomen. Het zuidplein is overbodig. Rond het centrale plein zijn te weinig publieke functies om de plinten levendig te maken. Een ondergrondse supermarkt levert daaraan ook al geen bijdrage. Er moet meer rekening gehouden worden met buurtgerichte (sport- en spel)activiteiten.
Met vriendelijke groet,
Mw. drs. E. Eshuis
(voorzitter)
Dhr. drs. H.C. Grünhagen
(secretaris)