Brief over de Visie Amstel III
ARS document - serie: 2009 nr: 18-09 [november]
[download dit document]
AAN College van Burgemeester en Wethouders van Amsterdam
Gemeenteraad van Amsterdam
cc. Dagelijks Bestuur en Raad van Stadsdeel Zuidoost
DATUM november 2009
SERIE 2009, nr. 18
BETREFT Visie amstel III
Geachte heer / mevrouw,
De Amsterdamse Raad voor de Stadsontwikkeling (ARS) is het eens met de probleemstelling van de Visie Amstel III dat transformatie naar een gemengd gebied hier noodzakelijk is. Ook hebben wij waardering voor de voorgestelde ontwikkelingsstrategie, die niet uitgaat van blauwdrukplanning, maar de bestaande situatie als uitgangspunt neemt. Omdat de mogelijkheden van de gemeente beperkt zijn, adviseert de ARS een pragmatische aanpak, zonder de lange termijnperspectieven voor dit gebied uit het oog te verliezen.
Amstel III ligt op een strategische locatie, gunstig gelegen ten opzichte van het spoorwegennet, metro en snelwegennet en vlakbij de Amstelscheg. Toch kent het gebied veel problemen. Dit geldt vooral voor het oostelijk deel dat als een no-go area bestempeld kan worden. De leegstand van kantoren is daar structureel, het investeringsklimaat slecht en er ontbreken langzaam verkeerroutes en fijnmazig openbaar vervoer. Ook de openbare ruimte laat sterk te wensen over. Terecht is in de visie gekozen voor een ontwikkelingsstrategie gericht op transformatie van dit gebied door menging (onder andere door toevoeging van minimaal 5.000 woningen), verdichting en verbetering van de openbare ruimte.
De transformatie naar een gemengd gebied zal echter niet spontaan gebeuren. Functiewijziging van leegstaande kantoorgebouwen is moeilijk en de gemeente heeft weinig instrumenten en financiële middelen om dit proces op gang te brengen en te sturen. De rol van de gemeente ligt vooral in het stimuleren en faciliteren van de transformatie. Zo kan de aantrekkingskracht van het gebied voor het bedrijfsleven worden vergroot door gunstige voorwaarden te scheppen voor de markt of een experiment aan te gaan met regelvrije zones. Dit kan een nieuw type milieu opleveren waarmee Amstel III zich kan onderscheiden.
Daarbij zou vanuit de huidige situatie (eigendom, ontsluitingskarakteristiek, verkaveling) gezocht moeten worden naar passende typologieën. Dit betekent ontwerpend onderzoeken wat de mogelijkheden zijn met het huidige vastgoed van private eigenaren en met de publieke tussenruimtes. De in de visie geschetste ruimtelijke principes en beelden (hoofdstuk 3 Ambitie) sluiten echter te weinig aan bij de voorgestelde ontwikkelingsstrategie omdat ze uitgaan van een gewoon Amsterdams straatbeeld.
Gezien de omvang van het gebied (250 ha) en de beperkte financiële middelen van de gemeente stelt de ARS een pragmatische aanpak voor. In plaats van zware ambities voor 2040 te formuleren, kan begonnen worden met het aanpakken van een beperkt aantal strategische projecten. De aantrekkelijkste gebieden vlakbij stations komen daarvoor het eerst in aanmerking. Met een minimum set van regels om de kwaliteit te verbeteren en investeringen in de netwerken en hoofdstructuur van de openbare ruimte, kan de gemeente op die plekken een eerste slag maken. Zo wordt het gebied op de kaart gezet en kan de transformatie zich als een olievlek verder uitbreiden.
De ARS ziet op deze plekken in eerste instantie vooral kansen in een mix van goedkoop wonen en werken, ook omdat daarmee aansluiting met de rest van Zuidoost verkregen kan worden. Goedkoop wil overigens niet zeggen ‘gewoon': een mix van huisvesting voor startende bedrijfjes, studenten en andere pioniers kan hier tot spannende resultaten leiden.
Voor de langere termijn kan aan de hand van een aantal scenario's een beeld geschetst worden van het ontwikkelingsperspectief gebaseerd op de gunstige ligging ten opzichte van infrastructuur en Amstelscheg. Hiermee kunnen investeerders nu al over de streep gehaald worden.
Daarnaast ziet de ARS dit gebied als mogelijke locatie voor de Olympische Spelen van 2028. De spelen kunnen als katalysator dienen voor de gewenste ruimtelijke ontwikkeling. Een stadion en een goede openbaar vervoerontsluiting zijn er immers al. Besluitvorming hierover moet gaan plaatsvinden in het kader van de Structuurvisie van Amsterdam.
1. Stimuleer en faciliteer de transformatie door gunstige voorwaarden te scheppen voor de markt en te experimenteren met regelvrije zones.
2. Zet het gebied op de kaart door te beginnen op strategische, kansrijke plekken bij stations, van waaruit de transformatie zich verder kan uitbreiden.
3. Maak het lange termijnperspectief goed zichtbaar voor mogelijke investeerders.